5. ADIM · SES DEĞİŞİMLERİ
Yazıldığı gibi ve okunduğu gibi
Artık bütün harfleri okuyabiliyorsunuz. Sıradaki duvar, Korecenin her zaman yazıldığı gibi okunmaması — 학교 [학꾜], 국물 [궁물] diye okunur. Dokuz kural neredeyse hepsini kapsar.
Bunlar ezber değil. Aşağıdaki kuralların hepsi, ağzın iki ses arasında kısa yolu seçmesinden ibaret. 국물 kelimesini ortadaki ㄱ’yi tane tane söyleyerek deneyin; kendiliğinden [궁물] olduğunu hissedeceksiniz.
Bir kelime yazın
- Bağlama (yeonheum)국어구거
Dokuz kural
Adlarını ezberlemeyin. Bir kez okuyun; yukarıdaki kutu beklenmedik bir ses çıkardığında yeniden gelin.
1Bağlama (yeonheum)
Son ünsüzün hemen ardından ünlü gelirse son ünsüz sonraki heceye geçer. 한국어 [한구거] diye okunur — Latin harfleriyle hangukeo değil hangugeo yazılmasının nedeni budur.
2Son ünsüz patlamaz
Hece sonunda ünsüz yalnızca tutulur, patlatılmaz. Yirmi yedi son ünsüz sesçe yalnızca yedi tanedir; bu yüzden 옷 ile 옫 aynı duyulur.
3Çift son ünsüzden biri kalır
Bir hecenin altında iki ünsüz olsa da yalnızca biri okunur — ama ardından ünlü gelirse ikincisi sonraki heceye geçer.
4Genizsileşme
ㄱ ㄷ ㅂ, ㄴ ya da ㅁ ile karşılaşınca aynı yerde çıkan genizsi sese dönüşür. ㄹ de çoğu son ünsüzün ardında önce ㄴ olur, o ㄴ da önceki son ünsüzü genizsi yapar — 독립 kelimesinin [동닙] olması bu iki adımdır.
5ㄴ ile ㄹ karşılaşınca
ㄴ ile ㄹ yazıldığı gibi yan yana okunduğu pek olmaz. Çoğunlukla ikisi de ㄹ olur — 신라 [실라] diye okunur (birkaç bileşik kelimede tersi olur: 의견란 → [의견난]).
6Gerginleşme
ㄱ ㄷ ㅂ son ünsüzlerinden sonra gelen ㄱ ㄷ ㅂ ㅅ ㅈ gergin sese dönüşür. Latin harfli yazım bunu hiç göstermez; bu yüzden hakgyo’yu görüp [학교] diye okursunuz.
7Soluklulaşma
ㅎ ile yumuşak bir ünsüz karşılaşınca, hangisi önde olursa olsun, tek bir güçlü nefeste birleşir. 좋다 [조타], 축하 [추카] diye okunur.
8ㅎ kaybolur
İki ünlü arasında kalan ㅎ hiç okunmaz. 좋아요 [조아요] diye okunur.
9Damaksılaşma
ㄷ ile ㅌ, 이 ile karşılaşınca ㅈ ve ㅊ olarak çıkar. Dil zaten o yerde olduğu için ses oradan çıkar.
Bu kurallar yalnızca sese bakarak çalışır. Bazı durumlarda kelimenin fiil kökü mü yoksa isim mi olduğunu bilmek gerekir — 읽고 [일꼬] ama 닭과 [닥꽈] diye okunur. Biçimbirim sınırı gereken durumlar da var (색연필 [생년필]). Bu tür yerler tahminle değiştirilmez, olduğu gibi bırakılır.