2. adım · Ünlüler
Üç işaret; gerisi hesap
Ünsüzler bedenden, ünlüler dünyadan örnek alındı: gökteki güneşi gösteren nokta, yeri gösteren yatay çizgi, ayakta duran insanı gösteren dikey çizgi.
Bugünkü yazı karakterlerinde nokta kısa bir çizgi olarak yazılır. Asıl harf olan ㆍ (아래아) modern Korecede kayboldu.
Noktanın yeri sesi belirler
Noktayı üste ya da sağa koyarsanız parlak ve açık bir ses, alta ya da sola koyarsanız koyu ve kapalı bir ses olur. Bu eşleşme Korecenin her yerinde tekrar eder — Türkçedeki kalın-ince ünlü uyumunu hatırlatır.
Parlak (açık) Nokta üstte ya da sağda
Koyu (kapalı) Nokta altta ya da solda
Bir nokta daha eklenince başa y sesi gelir — ㅏ, ㅑ olur; ㅗ, ㅛ olur. Bu tek kural on harfin dördünü kapsar.
Tek hareket, on harf
Ünsüzler ağzın nerede kapandığına göre ayrılır. Ünlüler hiçbir yerde kapanmaz — değişen, ağzın ne kadar açık olduğudur. 아 야 어 여 오 요 우 유 으 이 sırasıyla söylerseniz ağız adım adım daralır: 아’da en geniş, 이’de neredeyse kapalı. Yarı ünlü eklenmiş dördü, temel harfle aynı ağız şekliyle söylenir; bu yüzden on harf çift çift iner — on adım değil, beş adım.
ㅏ [a] · Türkçe “a” gibi. Ağız en geniş hâliyle açık.
Bir harfe dokunun; sesi çıkar ve ağız şekli değişir.
On ünlü
Sıra 아 야 어 여 오 요 우 유 으 이. Sözlükler de klavyeler de sınıf duvarındaki hece tablosu da bu sırayı izler; bu aynı zamanda ağzın daraldığı sıradır.
Her satır bir çifttir. İkinci harf, birincinin önüne yarı ünlü (y) eklenmiş hâlidir ve ikisi de aynı ağız şekliyle söylenir.
Nasıl yapıldı?
Şimdi kendiniz yazın
Gri harfin üzerinden parmağınızla ya da fareyle geçin. Puanlanmaz — burası sınav kâğıdı değil, karalama kâğıdı.